Културна установа Блесок • Основана во 1998 г.
Ново од Блесок

уметноста е внатре

ISSN 1409-6900 | UDK 82+7     Блесок бр. 58 | година XI | јануари-февруари, 2008



[размена]



SLOVOKULT.DE
KRUG
BALKANI
OKF







                     Рецензирано списание
Блесок бр. 58јануари-февруари, 2008
Есеи

Романот како философија на сеќавањето

/6
стр. 1
Елизабета Шелева

Сеќавањето, паметењето, е само навидум едноставна, еднонасочна или праволиниска категорија. Сеќавањето е феномен, врзан со самиот концепт на постоењето, оти начинот (како и обликот) на нечие сеќавање длабоко е поврзан со индивидуалниот профил на една личност. Сеќавањето не е само или исклучиво сведено на емпирискиот материјал, содржан во биографијата како подредена фабула. Се сеќаваме онака како што живееме, или како што сме одбрале да го толкуваме своето живеење, своето искуство. Сеќавањето може да биде и активно – да се гради проективно, антиципативно – а не само механички да се архивира – (во вид на настани, ликови, доживувања) во „фајлот“ на нечија меморија.
    Кого паметиме? Себеси, другите? Што паметиме? Настани, зборови, предмети, предели? Како паметиме? Исцело или делумно, веродостојно или фантазматски? Колку паметиме? Само неопходното или низа детали, кои сеќавањето го претвораат во ентропија? Во вител, што сè подлабоко нè вовлекува во својата несовладлива спирала?
    „Да се сеќаваш – тоа значи да реконструираш – како во раскажувањето – а не да изнесуваш точен приказ на некој настан“ – кажува Фил Молон (2001:10), во концизната студија посветена на Фројд и неговото откритие на синдромот на „лажните сеќавања“.
    Сеќавањето стои во тесна врска со идентитетот и постоењето на човечките битија и нивните собитија. „Субјектот зависи од потврдниот поглед на другиот“ – вели философот Едуард Хирш. Според философот на религијата Христос Јанарас „битијата ги познаваме само додека вистинуваат (обистинуваат), односно доколку искрснуваат од заборавот во не-заборав, во пројавноста на феномените“ (1997:55).
    Сеќавањето е една од конститутивните диференцијални одлики помеѓу луѓето и животните: токму со помош на сеќавањето и предвидувањето, како што укажува философот Артур Шопенхауер, кај човекот, за разлика од животното, се одигрува таложењето на радоста и на страдањата, кои се кондензатор на рефлексијата. Сеќавањето од една страна е талог, од друга страна, извор на рефлексија (следствено, на радоста и тагата, кои произлегуваат од неа).
    Во некролозите, како канонизиран жанр на сеќавањето и објавата на нечија смрт, многу често ќе го сретнеме фразеологизмот: „не успеавме да те сочуваме од смртта, но ќе те сочуваме од заборавот“, или „споменот и љубовта кон тебе ќе траат вечно, саканите никогаш не умираат“. Сеќавањето во овие радикални примери е единствениот можен залог, свечен и јавно даден завет пред покојникот, дека барем ќе остане виртуелно жив, во дискурсот на сеќавањето. Впрочем, некролозите неретко како свој наслов го носат токму идиомот „ин мемориам“.
    Сеќавањето е единствената онтолошка компензација за не-повеќе-живиот, сакан, близок, значаен човек. А поменот (парастосот) како чин претставува ритуализиран облик на сеќавање, перформанс за






Изданијата на „Блесок“ од број 01 до број 93 се достапни и на веб сајтот на CEEOL.

Со купување на некој од нашите наслови, директно ги помагате нашите активности. Ви благодариме!



50%


СЛЕДЕТЕ НÈ:
посетете нè на Facebook следете нè на Twitter следете нè на Google+