Културна установа Блесок • Основана во 1998 г.
Ново од Блесок

уметноста е внатре

ISSN 1409-6900 | UDK 82+7     Блесок бр. 61-62 | година XI | јули-октомври, 2008



[размена]



SLOVOKULT.DE
KRUG
BALKANI
OKF







                     Рецензирано списание
Блесок бр. 61-62јули-октомври, 2008
Есеи

Марко Крале си ја губи силата – ден потоа

(Интерпретација на песната „Одземање на силата“ од Блаже Конески)


/6
стр. 1
Ѓоко Здравески

1. Китанчев и Конески, и нивниот прототекст

Колку повеќе читав и препрочитував, сè повеќе сфаќав дека пливам сè подлабоко и подлабоко, кон оние места во океанот каде што е невозможно да го допрете дното. Во главата ми се раѓаа безброј идеи, безброј начини како да му пристапам на текстот, но секоја идеја од себе раѓаше нова, а новата уште понова. Почувствував дека и јас станувам дел од приказната. Како и мене некој да ми ја одзеде силата, која пред тоа ми беше дадена. Морав да одберам само еден пат по кој ќе тргнам и тоа го сторив.
    Уште на самиот почеток, кога си реков – ќе седнам и ќе напишам есеј за Блаже Конески, во главата ми светнаа Трајко Китанчев и неговата мистификација „Марко Крале си ја губи силата“ (Тодоровски; 1993: 287). Се сетив дека Конески уште пред почетокот на „Одземање на силата“, во горниот десен агол, има ставено интертекст, и бев сигурен дека тој цитат се однесува токму на оваа песна на Трајко Китанчев. Кога ја отворив книгата да ја прочитам уште еднаш песната, сфатив дека сум се излажал – Конески всушност цитира народно предание, а не песна. Ама сепак, не отстапив од намерата, знаев дека првиот блесок во главата беше всушност истиот оној ангел што му застана на Давид на рамото кога тој ги пишуваше псалмите.
    И покрај тоа што Конески не го цитира директно Китанчев, не можеме толку лесно да замижиме пред фактот дека овие две песни се меѓусебно поврзани. Ако ништо друго, тогаш би можеле со голема сигурност да претпоставиме дека и двете песни ги поврзува еден ист прототекст, т.е. дека и самиот Китанчев се инспирирал од истото народно предание што го има инспирирано Конески. Впрочем, ако подразмислиме, таа теза звучи мошне логично.
    Сепак, двајцата автори на различен начин ја искористиле својата инспирација. Китанчев го искористил целосно својот прототекст и потоа само го стилизирал, т.е. прозниот дискурс го заменил со стихови, додека пак, Конески својата инспирација ја искористил за да се надоврзе на она што е веќе напишано. Така, слободно може да се рече дека песната на Конески „почнува таму каде што завршуваат усните преданија и песната на Трајко Китанчев“ (Вангелов; 1981: 143).
    Не случајно овој текст го нареков „Марко Крале си ја губи силата – ден потоа“. Кога ја читав песната на Конески пред мене се роди токму таква импресија: субјектот се буди следното утро и сфаќа што му се случило. Тука започнува новата приказна. Започнува бунтот. Ако сакате посликовито,






Изданијата на „Блесок“ од број 01 до број 93 се достапни и на веб сајтот на CEEOL.

Со купување на некој од нашите наслови, директно ги помагате нашите активности. Ви благодариме!



50%


СЛЕДЕТЕ НÈ:
посетете нè на Facebook следете нè на Twitter следете нè на Google+