Културна установа Блесок • Основана во 1998 г.
Ново од Блесок

уметноста е внатре

ISSN 1409-6900 | UDK 82+7     Блесок бр. 82 | година XV | јануари-февруари, 2012



[размена]



SLOVOKULT.DE
KRUG
BALKANI
OKF







                     Рецензирано списание
Блесок бр. 82јануари-февруари, 2012
Есеи

Балкански разноречија

– контемплации за заборавениот, загубениот и новиот Балкан –


/3
стр. 1
Љубица Спасковска

На почетокот на осумнаесеттиот век Леди Мери Вортли Монтегју, како сопруга на тогашниот британски амбасадор во Цариград запишала дека во престолнината се „зборуваат турски, грчки, еврејски, ерменски, персиски, руски, словенски, влашки, германски, холандски, француски, италијански, унгарски; а уште пострашно, десет различни јазици се зборуваат и во мојата куќа„ (Мазовер 2001: 51).
    Nomen est omen
? Можеби. Но, исто така можеби е потполно неважно дали етимолошки Балканот алудира на митолошкиот крал Емос, на грчиот збор за крв (Аιμοσ, грчки/ Haemus, латински), Стара Планина или пак на отоманската кованица што евоцира крв и мед. Всушност, Балканот има илјада различни лица – во науката, литературата, во националните митологии, во интимните сфаќања на неговите жители. Има веројатно многу повеќе лица отколку што можеме да замислиме.
    Неодамна прочитав дека во чаршијата во Корча можат да се слушнат секојдневно албанскиот, турскиот, ромскиот, македонскиот, дека секој зборува на својот јазик а сепак се разбираат. И се изненадив. Прочитав дека некогаш многу од старите православни храмови во Косово биле посетувани како свети места и од Срби и од Албанци. И се изненадив. Дознав дека таткото и дедото на мојот пра-дедо зборувале течен турски јазик. И се изненадив. Дека локалниот селски турки феудалец Алим-бег им помогнал на селаните во струмичкото село на баба ми да изградат православна црква и словенско училиште. Во Призрен видов стар православен, католички и исламски храм на неколку минути еден од друг, во Свети Андреа/Szentendre во Унгарија сретнав неочекувана оаза на словенска/српска култура, а во Скопје, Приштина и Сараево слушнав дека споделените баклави или вапцани јајца на комшијата се најслатки. И не се изненадив.
    Зградата во којашто пораснав се наоѓа до Чаршијата и од мојот прозорец можам да го видам минарето на Мустафа-пашина џамија и камбанаријата на Свети Спас. Сите што пораснале или работеле во Чаршијата ќе ви кажат дека скопската Чаршија значи и поглед на свет, морален код, лекции кои само тука можете да ги научите. Сè уште, таа е единственото место во Скопје кадешто дуќанџиите можат да ви се обратат на барем два-три јазици. Чаршијата им се отвора и ги заслужува чекорите само на оние кои ја имаат храброста да погледнат низ и над дневнополитичките мижитатари; на оние кои без страв ќе дојдат да ја чујат што има да им каже со првиот мрак; што ќе се качат и до Свети Спас и до Мустафа-пашина џамија со едноставна детска љубопитност или простодушност на изгубен турист…
    Во мојата зграда на работ на Чаршијата живееја:
    - едно ромско семејство;
    - неколку






Изданијата на „Блесок“ од број 01 до број 93 се достапни и на веб сајтот на CEEOL.

Со купување на некој од нашите наслови, директно ги помагате нашите активности. Ви благодариме!



50%


СЛЕДЕТЕ НÈ:
посетете нè на Facebook следете нè на Twitter следете нè на Google+